Chỉ vì một câu nói ấy, Ngô Thân đã truyền dạy tất cả vốn liếng cho Tống Bình.

Trên đời này người thông minh nhiều vô số kể, nhưng người thực sự có thể thành công lại hiếm hoi vô cùng. Vì sao?

Vì ai cũng dựa vào sự thông minh, không chịu từng bước vững vàng tiến về phía trước. Chậm rãi bước đi mới là con đường nhanh nhất.

Thật ra đến mùa xuân năm thứ ba, Ngô Thân cũng không còn gì để dạy cho Tống Bình nữa. Đứa trẻ này quá thông minh, không chỉ học một hiểu mười mà còn biết suy rộng ra từ một. Ngô Thân chỉ còn dạy hắn luyện chữ.

Chữ viết của Tống Bình đã luyện đến mức xuất sắc, trong phủ Khai Phong, người viết đẹp hơn hắn chỉ đếm trên đầu ngón tay. Nhưng Ngô Thân dạy thì Tống Bình vẫn luyện, mỗi ngày đều kiên trì hai canh giờ, mưa gió không ngừng.

Cứ như thế, thêm ba năm đông đi hè tới, mùa thu yết bảng, Tống Bình đỗ giải nguyên. Người đến nhà họ Tống chúc mừng nườm nượp, nhà không còn chỗ ngồi, Tống Bình bèn trốn đến chỗ Ngô Thân đọc sách.

Ngô Thân khuyên hắn có thể thư giãn đôi chút. Hắn lại nói không thể lơi lỏng, ngọn lửa này phải đốt cho đến khi bảng vàng đề danh. Cũng chính bởi sự khiêm nhường và cố gắng ấy, Ngô Thân suy đi nghĩ lại, cuối cùng dày mặt viết thư tiến cử gửi cho Từ Trưng.

Từ Trưng nhận được bức thư, ban đầu cũng chẳng để tâm. Từ khi chuyển sang Lễ bộ, loại thư tiến cử này, mỗi dịp trước kỳ thi xuân chẳng biết phải nhận bao nhiêu, đều là nhờ cậy ông giúp đỡ trong bóng tối.

Ông có thể giúp được gì? Đề thi xuân không do ông ra, ông cũng không phải người chấm thi, cùng lắm là sắp xếp cho thí sinh một chỗ ngồi xa hầm phân.

Hôm sau vào nha môn, vừa khéo địa phương gửi tới quyển thi của các tú tài đỗ mùa thu để Lễ bộ thẩm định lại. Ma xui quỷ khiến, trong hàng nghìn quyển thi, Từ Trưng thấy bài của Tống Bình.

Vừa xem, ông sửng sốt. Nét chữ ấy nhẹ nhàng như chim hồng nhảy múa, uyển chuyển như rồng lượn, hút mắt vô cùng.

Đọc thêm bài văn. Từ Trưng hít sâu một hơi, văn chương thật sự quá xuất sắc, chẳng trách đỗ giải nguyên.

Từ hôm đó, ông bắt đầu để ý đến thí sinh vẫn chưa vào kinh này. Chỉ cần không có chuyện gì ngoài ý muốn, dựa vào kinh nghiệm của Từ Trưng, nam tử này nhất định là nhân tài nằm trong mười hạng đầu.

******

Mùa xuân năm ấy, kỳ thi xuân tổ chức vào mùng chín tháng hai.

Từ Trưng ngầm sắp xếp cho Tống Bình một gian thi sạch sẽ, yên tĩnh, đi lại thuận tiện.

Hôm ấy bận rộn cả buổi sáng, ông vừa định ngồi xuống uống chén trà thì thuộc hạ mang đến danh sách thí sinh vắng mặt. Danh sách này năm nào cũng có, lý do đủ loại. Ông tiện tay liếc qua, ngụm trà lập tức phun ra ngoài.

Trên danh sách kia, rõ rành rành hai chữ “Tống Bình”. Ông vội sai người âm thầm dò hỏi, mới biết Tống Bình tối qua bị tiêu chảy cả đêm, đến đứng dậy cũng không nổi.

Thằng bé này sao mà xui đến thế? Nửa đêm về đến nhà, Từ Trưng nghĩ mãi không yên, lại viết thư cho Ngô Thân.

Hai tháng sau đó, nào là điện thí, sắc định thứ hạng, đại lễ truyền lô, tam giáp rước bảng… ông bận đến mức chân không chạm đất. Mãi đến khi mọi việc xong xuôi, ông mới nhớ đến Tống Bình, vội cho người đi dò hỏi thì hay tin người ấy đã vào Hạ phủ làm tiên sinh dạy học.

Từ Trưng thầm nghĩ cũng là việc tốt, vừa ôn tập vừa kiếm ít bạc tiêu dùng, giảm bớt gánh nặng gia đình. Vì thế, ông lại viết một lá thư gửi cho Ngô Thân, trong thư chỉ có một câu: “Ba năm ẩn nhẫn, ắt vào tam giáp”.

*****

Chớp mắt ba năm nữa trôi qua. Lần này, Ngô Thân vẫn viết thư. Từ Trưng cũng giống lần trước, âm thầm sắp xếp cho Tống Bình một vị trí tốt nhất. Nào ngờ, hắn lại không vào nổi trường thi. Nghe nói là… ngủ quên. Từ Trưng giận đến sôi máu, lập tức viết thư cho Ngô Thân, mắng Tống Bình một trận thậm tệ.

Ngô Thân hồi thư, chỉ viết mười hai chữ: “Ta thẹn với khanh, lỗi là ở ta, mong khanh lượng thứ”.

Từ Trưng nhìn mười hai chữ ấy, lòng đầy nghẹn ngào, bản thân ông thì không sao, chỉ tiếc cho tấm lòng của Ngô huynh, uổng phí cả rồi. Không được, phải tìm thằng bé đó hỏi cho rõ, đang yên đang lành sao lại ngủ quên, đầu óc hắn mọc ở đâu vậy?

Tìm khắp nơi, mới biết Tống Bình lén quay về Khai Phong. Từ Trưng giận đến mức lại viết thư cho Ngô Thân, bảo ông phải dạy dỗ tên học trò này cho tử tế, tốt nhất là đ.á.n.h cho một trận nhớ đời.

Lần này, thư của Ngô Thân viết rất dài. Trong thư giải thích kỹ lưỡng lý do lần thi thứ hai ngủ quên, tóm lại bằng bốn chữ: “Tiểu nhân quấy phá”.

Lại kể thêm tình hình gần đây của Tống Bình: cha mẹ lần lượt qua đời, hắn vừa học vừa chịu tang.

Cuối thư, Ngô Thân thở dài một câu: “Tiểu hoặc dịch phương, đại hoặc dịch tính, thử tử tích hĩ”.

“Cha, câu này nghĩa là gì vậy?”.

Cha nàng ngẩn ra một chút, thầm nghĩ bản thân có thể đọc lại đúng mấy chữ này đã là may mắn lắm rồi. Còn hỏi nghĩa là gì à? Làm sao hắn biết?

“Là mê hoặc nhỏ sẽ khiến đổi hướng, mê hoặc lớn sẽ khiến đổi tính”.

Ninh Phương Sinh giải thích: “Nói trắng ra, chính là ‘tâm ban đầu của con người sẽ thay đổi theo thời gian và hoàn cảnh’, nghĩa là đời người đầy rẫy biến số”.

Mọi ánh mắt đổ dồn về phía Ninh Phương Sinh. Một kẻ y sư trị bệnh nhân quả, sao cái gì cũng biết, chuyện gì cũng rõ thế? Có cái gì mà hắn không biết không?

Ninh Phương Sinh chẳng thèm để ý ánh mắt mọi người: “Ngô Thân viết tám chữ ấy cho Từ Trưng, cho thấy Tống Bình đã thay đổi lớn, Trạch Trung, ngươi kể tiếp đi”.

Thật ra cũng chẳng có gì đáng kể. Từ Trưng nhận thư xong, bèn gác Tống Bình sang một bên.

Ba năm sau kỳ thi xuân, trong số thí sinh lại xuất hiện một người tên Tống Bình đến từ phủ Khai Phong. Lần này, Tống Bình cuối cùng cũng bước vào trường thi, nhưng… không có tên trên bảng.

Kỳ thi xuân kết thúc, một hôm Từ Trưng rảnh rỗi, chợt nhớ đến người này, bèn điều quyển thi ra xem. Xem xong, không chỉ thấy văn chương kém xa trước đây, ngay cả chữ viết cũng xấu đi không ít.

Từ Trưng đọc thật lâu, cuối cùng cũng chỉ biết cảm thán như Ngô Thân: “Thử tử tích hĩ”.*

* Đứa trẻ này thật đáng tiếc thay

“Việc binh là ở lòng can đảm. Một trống thì hăng, hai trống thì suy, ba trống thì kiệt”. Ninh Phương Sinh lộ ra chút tiếc nuối: “Tâm thái của Tống Bình đã thay đổi quá lớn”.

“Không thay đổi mới là lạ ấy”. Vệ Đông Quân không nhịn được bênh vực cho Tống Bình: “Chuyện như vậy rơi vào đầu ai cũng không chịu nổi? Hơn nữa, sau đó hắn còn mồ côi cả cha lẫn mẹ”.

Trần Khí phản ứng rất nhanh: “Chuyện gì đã xảy ra với Tống Bình, mau kể đi!”.

Vệ Đông Quân vừa định nói, thấy Ninh Phương Sinh nhìn sang, bèn đổi lời: “Chờ cha ta kể hết chuyện Tống Bình đã”.

Trong thư Ngô Thân gửi cho Từ Trưng, Tống Bình là một người khiêm tốn, trầm lặng, hiếu thảo, có phần nhạy cảm và nhút nhát. Thế nhưng sau khi thi xuân lần ba thất bại, Tống Bình như biến thành người khác. Hắn không những kết giao thân thiết với đám thư sinh cấp tiến, mà còn thường xuyên tham gia tụ họp trở nên bất mãn với thế sự.

Từ Trưng lạnh lùng quan sát, thầm nghĩ: Tên nhóc này đúng là ứng với câu đó “lẫn vào đám người thường rồi”.

Về sau, một ngày nọ, Từ Trưng nhận được tin Ngô Thân qua đời vì bệnh. Ông nghĩ đến người bạn cũ cốt khí cả đời, chưa từng cúi đầu khuất phục ai, thế mà vì tên nhóc này mà liên tục viết thư cầu xin, trong lúc bốc đồng, ông quyết định đi tìm Tống Bình. Ông muốn hỏi hắn, còn muốn đọc sách không? Còn muốn cầu danh vị không? Còn thấy xứng đáng với người tiên sinh đã khổ tâm dạy dỗ hắn hay không?